बुधवार, 27 जुलाई 2011

Sanskrit language

              Sanskrit, is a historical and the primary language of Hinduism. Today, it is listed as one of the 22 scheduled languages of India and is an official language of the state of Uttarakhand. In western classical linguistics, Sanskrit occupies a pre-eminent position along with Greek and Latin in Indo-European studies.
                  Classical Sanskrit is the standard register as laid out in the grammar of, around the 4th century BCE. Its position in the cultures of Greater India is akin to that of Latin and Greek in Europe and it has significantly influenced most modern languages of the Indian subcontinent, particularly in India, Pakistan, Sri Lanka and Nepal.

        The pre-Classical form of Sanskrit is known as Vedic Sanskrit, with the language of the Rigveda being the oldest and most archaic stage preserved, its oldest core dating back to as early as 1500 BCE. This qualifies Rigvedic Sanskrit as one of the oldest attestations of any Indo-Iranian language, and one of the earliest attested members of the Indo-European language family, the family which includes English and most European languages.
                           

मंगलवार, 12 जुलाई 2011

sanskrit song

सरससुबोधा विश्वमनोज्ञा

सरससुबोधा विश्वमनोज्ञा
ललिता हृद्या रमणीया।
अमृतवाणी संस्कृतभाषा
       नैव क्लिष्टा न च कठिना॥    ॥नैव क्लिष्टा॥

                    कविकोकिल-वाल्मीकि-विरचिता
                    रामायणरमणीय कथा।    
                    अतीव-सरला मधुरमंजुला
                        नैव क्लिष्टा न च कठिना॥  ॥सरस.....॥

व्यासविरचिता गणेशलिखिता
महाभारते पुण्यकथा।
कौरव - पाण्डव -संगरमथिता
    नैव क्लिष्टा न च कठिना॥          ॥ सरस.....॥

                    कुरूक्षेत्र-समरांगण - गीता
                    विश्ववन्दिता भगवद्‌गीता
                    अमृतमधुरा कर्मदीपिका               
                        नैव क्लिष्टा न च कठिना॥  ॥ सरस.....॥

कविकुलगुरू - नव - रसोन्मेषजा
ऋतु - रघु - कुमार - कविता।
विक्रम - शाकुन्तल - मालविका
नैव क्लिष्टा न च कठिना॥        ॥ सरस.....॥

गीतम्‌ - 2

मृदपि च चन्दनमस्मिन्‌ देशे, ग्रामो ग्रामः सिद्धवनम्‌।
यत्र च बाला देवीस्वरूपाबालाः सर्वे श्रीरामाः॥

हरिमन्दिरमिदमखिलशरीरं, धनशक्ती-जनसेवायै
यत्र च क्रीडायै वनराजः,   धेनुर्माता परमशिवा
नित्यं प्रातः शिवगुणगानं, दीपनुतिः खलु शत्रुपरा।      यत्र......

भाग्यविधायि निजार्जितकर्म, यत्र श्रमः श्रियमर्जयति
त्यागधनानां तपोनिधीनांगाथां गायति कविवाणी    
नित्यं प्रातः शिवगुणगानं, दीपनुतिः खलु शत्रुपरा।      यत्र.......

यत्र  हि  नैव स्वदेहविमोहः,     युद्धरतानां    वीराणां
यत्र च कृषकः कार्यरतः सन्‌,     पश्यति जीवनसाफल्यम्‌
जीवनलक्ष्यं न हि धनपदवी,     यत्र च परशिवपदसेवा।    यत्र.......


गीतम्‌ - 3
रचयेम संस्कृतभवनम्‌
ग्रामे नगरे समस्तराष्ट्रे
रचयेम संस्कृत भवनम्‌
इष्टिकां विना मृत्तिकां विना
केवलसम्भाषणविधया
संस्कृतसम्भाषणकलया॥
                                          शिशुबालानां स्मितमृदुवचने
                                          युवयुवतीनां मञ्जुभाषेण
                                          वृद्धगुरूणां वत्सलहृदये
                                          रचयेम संस्कृतभवनम्‌ ॥1

अरूणोदयतः सुप्रभातम्‌
शुभरात्रिं निशि संवदेम
दिवानिशं संस्कृतवचनेन
रचयेम संस्कृतभवनम्‌ ॥2
                                          सोदर - सोदरी - भाव - बन्धुरं
                                          मातृप्रेमतो बहुजनरूचिरं
                                          वचनललितं श्रवणमधुरं
                                           रचयेम संस्कृतभवनम्‌ ॥3
मूलशिला सम्भाषणमस्य
हिन्दुजनैक्यं शिखरमुन्नतम्‌
सोपानं श्रवणादिविधानम्‌
रचयेम संस्कृतभवनम्‌ ॥4

गीतम्‌ - 4
अवनितलं पुनरवतीर्णा स्यात्‌              
संस्कृत-गङ्‌गा-धारा
धीरभगीरथवंशोऽस्माकं
वयं तु कृतनिर्धाराः ॥             
              निपततु पण्डितहरशिरसि
              प्रवहतु नित्यमिदं वचसि
              प्रविशतु  वैयाकरणमुखं
              पुनरपि वहतात्‌ जनमनसि
              पुत्रसहस्रं  समुद्धृतं स्यात्‌
              यान्तु  च  जन्मविकाराः          ॥धीरभगीरथ...।
ग्रामं  ग्रामं   गच्छाम
संस्कृतशिक्षां   यच्छाम
सर्वेषामपि   तृप्तिहितार्थं
स्वक्लेशं न हि गणयेम
कृते प्रयत्ने किं न लभेत
एवं   सन्ति   विचाराः
                               ॥धीरभगीरथ....॥
              या  माता  संस्कृतिमूला
              यस्याः व्याप्तिः सुविशाला
              वाङ्‌मयरूपा  सा  भवतु
              लसतु चिरं सा वाङ्‌माला
              सुरवाणीं जनवाणीं  कर्तुं
              यतामहे     कृतिशूराः
                                                      ॥धीरभगीरथ....॥

गीतम्‌ - 6

                     चिरनवीना संस्कृता एषा


चिरनवीना संस्कृता एषा, गीर्वाणभाषा
चिरनवीना संस्कृता एषा॥
महतो भूतस्य निःसितम्‌
अस्ति यस्याम्‌ अतिपुरातन - वेदसाहित्यम्‌
शास्त्रपूरैः स्मृतिविचारैः
वरकवीनां काव्यसारैः
चित्रिता मंजुला मंजूषा, मंजुला भाषा। चिरनवीना॥

वाल्मीकि - व्यास - मुनिरचितं
रामायणं महाकाव्यं महाभारतं
क्लैब्यकिल्बिष - कलित - पार्थं
कार्यविषये योजयन्ती
अस्ति यस्यां भगवती गीता, भगवता कथिता ॥चिरनवीना॥

मातृभाषा मातृभाषाणाम्‌, भवितुमर्हा
राष्ट्रभाषा भारतीयानाम्‌,
भवतु भाषाद्वेषनाशः
सर्वथा उद्धोषयामः
          भारतीया भारती एषा, अनुपमा सरसा ॥चिरनवीना॥

गीतम्‌ - 7


संस्कृतस्य सेवनं, संस्कृताय जीवनम्‌ ।
लोकहितसमृद्धये भवतु तनुसमर्पणम्‌ ॥
कार्य - गौरवं स्मरन्‌,विध्नवारिधिं   तरन्‌,
लक्ष्यसिद्धिमक्षिसात्‌ करोमि सोद्यमः स्वयम्‌ ।
यावदेति संस्कृतंप्रतिजनं  गृहं  गृहम्‌ ॥
तावदविरता   गतिस्तावदनुपदं    पदम्‌ ॥1॥ लोक0.........

कामये न सम्पदं,भोगसाधनं सुखम्‌,
किदन्यदाद्रिये विना न संस्कृतोन्नतिम्‌ ।
गौरवास्पदं पदं, नेतुमद्य संस्कृतम्‌ ॥
बद्धकटिरयं जनो निधाय जीवनं पणम्‌ ॥2॥ लोक0.........

भाषिता च वागियं भाषिता भवेद्‌ ध्रुवम्‌,
भाष्यमाणतां समेत्य राजतां पुनश्चिरम्‌ ।
भरतभूमिभूषणं सर्ववाग्विभूषणम्‌ ॥
संस्कृतिप्रवाहकं संस्कृतं विराजताम्‌ ॥3॥ लोक0.........

गीतम्‌ - 8

वन्दे भारतमातरं वद, भारत ! वन्दे मातरम्‌,
वन्दे मातरम्‌, वन्दे मातरम, वन्दे मातरम्‌ ॥
               
जन्मभूरियं वीरवराणां   त्यागधनानां धीराणाम्‌,
मातृभूमये लोकहिताय च नित्यसमर्पितचित्तानाम्‌ ।
जितकोपानां कृतकृत्यानां वित्तं तृणवद्‌ दृष्टवताम्‌,
मातृसेवनादात्मजीवने    सार्थकतामानीतवताम्‌ ॥1

ग्रामे  ग्रामे  कर्मदेशिकास्तत्त्ववेदिनो  धर्मरताः,
अर्थसंचयस्त्यागहेतुको  धर्मसम्मतः  काम इह ।
नश्वरबुद्धिः  क्षणपरिवर्तिनी काये  आत्मन्यादरधीः,
जातो यत्र हि स्वस्य जन्मना धन्यं मन्यत आत्मानम्‌ ॥2

मातस्त्वत्तो  वित्तं  चित्तं  सत्वं प्रतिभादेहबलम्‌,
नाहं कर्त्ता कारयसि त्वं निःस्पृहता मम कर्मफले ।
अर्पितमेतज्जीवनपुष्पं   मातस्तव   शुभपादतले,
नान्यो मन्त्रः नान्यचिन्तनं नान्यद्‌देशहिताद्धिः ऋते ॥3

 गीतम्‌ - 9
ध्येयपथिक साधक ऽऽ

ध्येयपथिक साधक ऽऽ
कार्यपथे साधय ऽऽ
मृदु हसन्‌ मधु किरन्‌ मातरं सदा स्मरन्‌॥

        जीवनं न शाशवतं, वैभव न हि स्थिरम्‌
        स्वार्थलेपनं विना, यत्कृतं हि तच्चिरम्‌
        सरलता स्वजीवने ऽऽ
        समाजपोषिता वयं समाजपोषकारियम्‌॥
                                                  ॥ध्येयपथिक॥
        यच्च मनसि चिन्त्यते, यच्च कीर्त्यते गिरा
        तच्च मूर्तरूपताम्‌, एति नित्यजीवने
        जनन्यनन्यचरणयोः ऽऽ
        समर्पितस्वजीवनाः ऽऽ     
        ध्येयसाधनाव्रता वयं भवेम र्सैंताः॥
                                                  ॥ध्येयपथिक॥
        स्मरत्विहाग्रजन्मनां, त्यागबलिसमर्पणम्‌
        सिंहकुलसमुभद्रवाः सिंहविक्रमा वयम्‌
        सन्तुकष्टकोटयो ऽऽ
        भवतु विध्नवर्षणं ऽऽ
        सकृत्प्रतिज्ञका वयं भजेम नो पलायनम्‌॥
                                                    ॥ध्येयपथिक॥

गीतम्‌ - 10

जय जय हे भगवति सुरभारति !
तव चरणौ प्रणमाम: ।।
नादतत्‍वमयि जय वागीश्‍वरि !
शरणं ते गच्‍छाम: ।।1।।

त्‍वमसि शरण्‍या त्रिभुवनधन्‍या
सुरमुनिवन्दितचरणा ।
नवरसमधुरा कवितामुखरा
स्मितरूचिरूचिराभरणा ।।2।।

आसीना भव मानसहंसे
कुन्‍दतुहिनशशिधवले !
हर जडतां कुरू बुद्धिविकासं
सितपंकजरूचिविमले ! ।।3।।

ललितकलामयि ज्ञानविभामयि
वीणापुस्‍तकधारिणि ! ।।
मतिरास्‍तां नो तव पदकमले
अयि कुण्‍ठाविषहारिणि ! ।।4।।

जय जय हे भगवति सुरभा‍रति !
तव चरणौ प्रणमाम: ।।

मृदपि च चन्दनमस्मिन्‌ sanskrit geet -2

                          गीतम - 2

मृदपि च चन्दनमस्मिन्‌, देशे ग्रामो ग्रामः सिद्धवनम्‌।
यत्र च बाला देवीस्वरूपा,  बालाः सर्वे श्रीरामाः॥

हरिमन्दिरमिदमखिलशरीरं, धनशक्ती-जनसेवायै
यत्र च क्रीडायै वनराजः,   धेनुर्माता परमशिवा
नित्यं प्रातः शिवगुणगानं, दीपनुतिः खलु शत्रुपरा।      यत्र......

भाग्यविधायि निजार्जितकर्म, यत्र श्रमः श्रियमर्जयति
त्यागधनानां तपोनिधीनां,  गाथां गायति कविवाणी     
नित्यं प्रातः शिवगुणगानं, दीपनुतिः खलु शत्रुपरा।      यत्र.......

यत्र  हि  नैव स्वदेहविमोहः,     युद्धरतानां    वीराणां
यत्र च कृषकः कार्यरतः सन्‌,     पश्यति जीवनसाफल्यम्‌
जीवनलक्ष्यं न हि धनपदवी,     यत्र च परशिवपदसेवा।
                                                          यत्र.......

सरससुबोधा sanskrit geet -1

                        गीतम्‌ - 1

सरससुबोधा विश्वमनोज्ञा
ललिता हृद्या रमणीया।
अमृतवाणी संस्कृतभाषा
       नैव क्लिष्टा न च कठिना॥    ॥नैव क्लिष्टा॥

                    कविकोकिल-वाल्मीकि-विरचिता
                    रामायणरमणीय कथा।    
                    अतीव-सरला मधुरमंजुला
                        नैव क्लिष्टा न च कठिना॥  ॥सुरस.....॥

व्यासविरचिता गणेशलिखिता
महाभारते पुण्यकथा।
कौरव - पाण्डव -संगरमथिता
    नैव क्लिष्टा न च कठिना॥          ॥सुरस.....॥

                    कुरूक्षेत्र-समरांगण - गीता
                    विश्ववन्दिता भगवद्‌गीता
                    अमृतमधुरा कर्मदीपिका               
                        नैव क्लिष्टा न च कठिना॥  ॥सुरस.....॥

कविकुलगुरू - नव - रसोन्मेषजा
ऋतु - रघु - कुमार - कविता।
विक्रम - शाकुन्तल - मालविका
नैव क्लिष्टा न च कठिना॥        ॥सुरस.....॥