लघुसिद्धान्तकौमुदी (तद्धिते प्राग्दिशीयाः)

अथ प्राग्‍दिशीयाः

१२०० प्राग्‍दिशो विभक्तिः
दिक्‍छब्‍देभ्‍य इत्‍यतः प्राग्‍वक्ष्यमाणाः प्रत्‍यया विभक्तिसंज्ञाः स्‍युः ।।
१२०१ किंसर्वनामबहुभ्‍योऽद्व्‍यादिभ्‍यः
किमः सर्वनाम्‍नो बहुशब्‍दाच्‍चेति प्राग्‍दिशोऽधिक्रियते ।।
१२०२ पञ्चम्‍यास्‍तसिल्
पञ्चम्‍यन्‍तेभ्‍यः किमादिभ्‍यस्‍तसिल् वा स्‍यात् ।।
१२०३ कु तिहोः
किमः कुः स्‍यात्तादौ हादौ च विभक्तौ परतः । कुतःकस्‍मात् ।।
१२०४ इदम इश्
प्राग्‍दिशीये परे । इतः ।।
१२०५ अन्
एतदः प्राग्‍दिशीये । अनेकाल्‍त्‍वात्‍सर्वादेशः । अतः । अमुतः । यतः । ततः । बहुतः । द्व्‍यादेस्‍तु द्वाभ्‍याम् ।।
१२०६ पर्यभिभ्‍यां च
आभ्‍यां तसिल् स्‍यात् । परितः । सर्वत इत्‍यर्थः । अभितः । उभयत इत्‍यर्थः ।।
१२०७ सप्‍तम्‍यास्‍त्रल्
कुत्र । यत्र । तत्र । बहुत्र ।।
१२०८ इदमो हः
त्रलोऽपवादः । इह ।।
१२०९ किमोऽत्
वाग्रहणमपकृष्‍यते । सप्‍तम्‍यन्‍तात्‍किमोऽद्वा स्‍यात् पक्षे त्रल् ।।
१२१० क्‍वाति
किमः क्‍वादेशः स्‍यादति । क्‍व । कुत्र ।।
१२११ इतराभ्‍योऽपि दृश्‍यन्‍ते
पञ्चमीसप्‍तमीतरविभक्‍त्‍यन्‍तादपि तसिलादयो दृश्‍यन्‍ते । दृशिग्रहणाद्भवदादियोग एव । स भवान् । ततो भवान् । तत्र भवान् । तम्‍भवन्‍तम् । ततो भवन्‍तम् । तत्र भवन्‍तम् । एवं दीर्घायुःदेवानाम्‍प्रियःआयुष्‍मान् ।।
१२१२ सर्वैकान्‍यकिंयत्तदः काले दा
सप्‍तम्‍यन्‍तेभ्‍यः कालार्थेभ्‍यः स्‍वार्थे दा स्‍यात् ।।
१२१३ सर्वस्‍य सोऽन्‍यतरस्‍यां दि
दादौ प्राग्‍दिशीये सर्वस्‍य सो वा स्‍यात् । सर्वस्‍मिन् काले सदा सर्वदा । अन्‍यदा । कदा । यदा । तदा । काले किम् ? सर्वत्र देशे ।।
१२१४ इदमो र्हिल्
सप्‍तम्‍यन्‍तात् काल इत्‍येव ।।
१२१५ एतेतौ रथोः
इदम्‍शब्‍दस्‍य एत इत् इत्‍यादेशौ स्‍तौ रेफादौ थकारादौ च प्राग्‍दिशीये परे। अस्‍मिन् काले एतर्हि। काले किम्इह देशे ।।
१२१६ अनद्यतने र्हिलन्‍यतरस्‍याम्
कर्हिकदा । यर्हियदा । तर्हितदा ।।
१२१७ एतदः
एत इत् एतौ स्‍तौ रेफादौ थादौ च प्राग्‍दिशीये । एतस्‍मिन् काले एतर्हि ।।
१२१८ प्रकारवचने थाल्
प्रकारवृत्तिभ्‍यः किमादिभ्‍यस्‍थाल् स्‍यात् स्‍वार्थे । तेन प्रकारेण तथा । यथा ।।
१२१९ इदमस्‍थमुः
थालोऽपवादः । (एतदोऽपि वाच्‍यः) । अनेन एतेन वा प्रकारेण इत्‍थम् ।।
१२२० किमश्‍च
केन प्रकारेण कथम् ।।
इति प्राग्‍दिशीयाः ।। १४ ।।
Share:

कोई टिप्पणी नहीं:

एक टिप्पणी भेजें

लोकप्रिय पोस्ट

ब्लॉग की सामग्री यहाँ खोजें।

लेखानुक्रमणी

जगदानन्द झा. Blogger द्वारा संचालित.

मास्तु प्रतिलिपिः

इस ब्लॉग के बारे में

संस्कृतभाषी ब्लॉग में मुख्यतः मेरा
वैचारिक लेख, कर्मकाण्ड,ज्योतिष, आयुर्वेद, विधि, विद्वानों की जीवनी, 15 हजार संस्कृत पुस्तकों, 4 हजार पाण्डुलिपियों के नाम, उ.प्र. के संस्कृत विद्यालयों, महाविद्यालयों आदि के नाम व पता, संस्कृत गीत
आदि विषयों पर सामग्री उपलब्ध हैं। आप लेवल में जाकर इच्छित विषय का चयन करें। ब्लॉग की सामग्री खोजने के लिए खोज सुविधा का उपयोग करें

संस्कृतसर्जना वर्ष 1 अंक 2

संस्कृतसर्जना वर्ष 1 अंक 3

Sanskritsarjana वर्ष 2 अंक-1

संस्कृतसर्जना वर्ष 1 अंक 1

समर्थक एवं मित्र

सर्वाधिकार सुरक्षित

विषय श्रेणियाँ

ब्लॉग आर्काइव

Recent Posts

लेखाभिज्ञानम्

अंक (1) अभिनवगुप्त (1) अलंकार (3) आचार्य (1) आधुनिक संस्कृत (1) आधुनिक संस्कृत गीत (1) आधुनिक संस्कृत साहित्य (3) आम्बेडकर (1) उत्तर प्रदेश संस्कृत संस्थान (1) उत्तराखंड (1) ऋग्वेद (1) ऋतु (1) ऋषिका (1) कणाद (1) करक चतुर्थी (1) करण (2) करवा चौथ (1) कर्मकाण्ड (33) कामशास्त्र (1) कारक (1) काल (3) काव्य (4) काव्यशास्त्र (12) काव्यशास्त्रकार (1) कुमाऊँ (1) कूर (1) कूर्मांचल (1) कृदन्त (3) कोजगरा (1) कोश (2) गंगा (1) गया (1) गाय (1) गीतकार (1) गीति काव्य (1) गुरु (1) गृह कीट (1) गोविन्दराज (1) ग्रह (1) चरण (1) छन्द (4) छात्रवृत्ति (1) जगत् (1) जगदानन्द झा (3) जगन्नाथ (1) जीवनी (3) ज्योतिष (13) तकनीकि शिक्षा (1) तद्धित (10) तिङन्त (11) तिथि (2) तीर्थ (3) दर्शन (11) धन्वन्तरि (1) धर्म (1) धर्मशास्त्र (12) नक्षत्र (3) नाटक (2) नाट्यशास्त्र (2) नायिका (2) नीति (2) पक्ष (1) पतञ्जलि (3) पत्रकारिता (4) पत्रिका (6) पराङ्कुशाचार्य (2) पाण्डुलिपि (2) पालि (3) पुरस्कार (13) पुराण (2) पुरुषार्थोपदेश (1) पुस्तक (2) पुस्तक संदर्शिका (1) पुस्तक सूची (14) पुस्तकालय (5) पूजा (1) प्रत्यभिज्ञा शास्त्र (1) प्रशस्तपाद (1) प्रहसन (1) प्रौद्योगिकी (1) बिल्हण (1) बौद्ध (6) बौद्ध दर्शन (2) ब्रह्मसूत्र (1) भरत (1) भर्तृहरि (2) भामह (1) भाषा (1) भाष्य (1) भोज प्रबन्ध (1) मगध (3) मनु (1) मनोरोग (1) महाविद्यालय (1) महोत्सव (2) मुहूर्त (2) योग (6) योग दिवस (2) रचनाकार (3) रस (1) राजभाषा (1) रामसेतु (1) रामानुजाचार्य (4) रामायण (1) राशि (1) रोजगार (2) रोमशा (1) लघुसिद्धान्तकौमुदी (45) लिपि (1) वर्गीकरण (1) वल्लभ (1) वाल्मीकि (1) विद्यालय (1) विधि (1) विश्वनाथ (1) विश्वविद्यालय (1) वृष्टि (1) वेद (2) वैचारिक निबन्ध (22) वैशेषिक (1) व्याकरण (15) व्यास (2) व्रत (2) व्रत कथा (1) शंकाराचार्य (2) शतक (1) शरद् (1) शैव दर्शन (2) संख्या (1) संचार (1) संस्कार (19) संस्कृत (16) संस्कृत आयोग (1) संस्कृत गीतम्‌ (9) संस्कृत पत्रकारिता (2) संस्कृत प्रचार (1) संस्कृत लेखक (1) संस्कृत वाचन (1) संस्कृत विद्यालय (3) संस्कृत शिक्षा (4) संस्कृतसर्जना (5) सन्धि (3) समास (6) सम्मान (1) सामुद्रिक शास्त्र (1) साहित्य (1) साहित्यदर्पण (1) सुबन्त (7) सुभाषित (3) सूक्त (3) सूक्ति (1) सूचना (1) सोलर सिस्टम (1) सोशल मीडिया (2) स्तुति (2) स्तोत्र (11) स्त्रीप्रत्यय (1) स्मृति (11) स्वामि रङ्गरामानुजाचार्य (2) हास्य (1) हास्य काव्य (1) हुलासगंज (2) Devnagari script (2) Dharma (1) epic (1) jagdanand jha (1) JRF in Sanskrit (Code- 25) (3) Kahani (1) Library (1) magazine (1) Mahabharata (1) Manuscriptology (2) Pustak Sangdarshika (1) Sanskrit (2) Sanskrit language (1) sanskrit saptaha (1) sanskritsarjana (3) sex (1) Student Contest (1) UGC NET/ JRF (4)