संस्कृत के आधुनिक गीतकारों की प्रतिनिधि रचनायें (भाग-6)

उदिते सूर्ये धरणी विहसति

(लालनगीतम्)

उदिते सूर्ये धरणी विहसति ।

पक्षी कूजति कमलं विकसति ॥ १॥

 

नदति मन्दिरे उच्चैर्ढक्का ।

सरितः सलिले सेलति नौका ॥ २॥

 

पुष्पे पुष्पे नानारङ्गाः ।

तेषु डयन्ते चित्रपतङ्गाः ॥ ३॥

 

वृक्षे वृक्षे नूतनपत्रम् ।

विविधैर्वर्णैविभाति चित्रम् ॥ ४॥

 

धेनुः प्रतार्यच्छति दुग्धम् ।

शुद्धं स्वच्छं मधुरं स्निग्धम् ॥ ५॥

 

गहने विपिने व्याघ्रो गर्जति ।

उच्चैस्तत्र च सिंहः नर्दति ॥ ६॥

 

हरिणोऽयं खादति नवघासम् ।

सर्वत्र च पश्यति सविलासम् ॥ ७॥

 

उष्ट्रः तुङ्गः मन्दं गच्छति ।

पृष्ठे प्रचुरं भारं निवहति ॥ ८॥

 

घोटकराजः क्षिप्रं धावति ।

धावनसमये किमपि न खादति ॥ ९॥

 

पश्यत भल्लूकमिमं करालम् ।

नृत्यति थथथै कुरु करतालम् ॥ १०॥

          लेखकः - सम्पदानन्दमिश्रः 

वन्दे भारतवर्षम्

वन्दे भारतवर्षम् ।

कल-कल प्रवहति पावनी गङ्गा

हिमधारा धवलिता तरलतरङ्गा

कामयते पदस्पर्शम्, वन्दे भारतवर्षम् ॥ ध्रुवम् ॥

 

         हिमगिरिकटितटपटपरिधानं

         काश्मीरभूस्वरमणिमयस्थानं

         वन्दे मातरमितिराष्ट्रसङ्गीत-

         माददाति बहुहर्षम्, वन्दे भारतवर्षम् ॥ १॥

 

कुङ्कुम-सुश्वेत-हारितवर्ण-

मान्दोलितास्शोकचक्रवितानं

उड्डीयते भुवि भारतभूधरे

ज्वालयति स्वप्रकाशम्, वन्दे भारतवर्षम् ॥ २॥

 

         कालिदास-वाणीकण्ठनिनादं

         माघ-भवभूतिकाव्यप्रमोदं

         दण्डि-वाणभट्ट-मम्मट-कैयटाः

         विभूषिताः यस्य वेशम्, वन्दे भारतवर्षम् ॥ ३॥

 

सीमासुरक्षिणः भारतवीराः

दुर्गम-दुर्भेद्यचारणधीराः

जल-स्थल-पुष्करमार्गे सुसज्जिताः

पोषयन्ति निजदेशम्, वन्दे भारतवर्षम् ॥ ४॥

 

         निगमागमधर्मशास्त्रसहितं

         पुराण-दर्शन-वेदाङ्गसत्यं

         व्याकरण-साहित्य-विज्ञानविधृत-

         सुन्दरशाश्वतोत्कर्षम्, वन्दे भारतवर्षम् ॥ ५॥

                              लेखकः - नन्दप्रदीप्तकुमारः

कृष्णप्रसाद घिमिरे

जन्म – संवत् 1976

 

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम् (ध्रुवपदम् )

 

अघहर ! परमेश्वर ! शङ्कर ! जगतां हर कलुषम् जागृहि नाथ ! परात्पर ! हे शिव ! नः स्मर कुरु शम् ।

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम्

 

जय जय शिव ! राहुर ! पुरहर ! वरकर! हर दुरितम् जय जय गिरिजाप्रिय ! मृड ! वरदं स्मर स्वं चरितम् ।

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम्

 

त्यज संश्रितमाधिहरं प्रवरं स्वसमाधिमिमम्

कुरु देव ! सुरेश्वर ! रागपरं स्वमनस्तदिदम् ।

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम्

 

भज नाथ ! शिवामशिवां मनसा त्वयि रागपराम्

सरसां कुरु तां क्षणतो भगवंश्चरितैरपराम् ।

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम्

 

अवलोकय चाऽत्र कृतीं स्वगतस्थिरसत्यधृतिम्

भवकृत्यगतिं जगतः प्रकृतिं ह्यवसन्नसृतिम् ।

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम्

 

जागृहि नाथ ! परात्पर ! शङ्कर ! नः स्मर कुरु शम्

हे शिव ! शङ्कर ! शं कुरु हर ! हर कलुषं कुरु शम् ।

शङ्कर ! शङ्कर ! शं कुरु शम्

 

गौरी गिरीश ! भगवंस्तव जातपूर्वैः

कृत्यैररुन्तुदनिभैर्व्यथितान्तरात्मा ।

तूष्णीं विषीदति विभो ! विजयाजयाभ्यां

संसेव्यमानचरणापि न शान्तिमेति ॥

 

गौरी-गिरीशम् गीति काव्य से साभार

                       पठत संस्कृतम्

 

पठत संस्कृतम्, वदत संस्कृतं

लसतु संस्कृतं चिरं गृहे गृहे च पुनरपि ॥ पठत ॥

 

ज्ञानवैभवं वेदवाङ्मयं

लसति यत्र भवभयापहारि मुनिभिरार्जितम् ।

कीर्तिरार्जिता यस्य प्रणयनात्

व्यास-भास-कालिदास-बाण-मुख्यकविभिः ॥ १॥

 

स्थानमूर्जितं यस्य मन्वते

वाग्विचिन्तका हि वाक्षु यस्य वीक्ष्य मधुरताम् ।

यद्विना जना नैव जानते

भारतीयसंस्कृतिं सनातनाभिधां वराम् ॥ २॥

 

जयतु संस्कृतम्, संस्कृतिस्तथा

संस्कृतस्य संस्कृतेश्च प्रणयनाच्च मनुकुलम् ।

जयतु संस्कृतम्, जयतु मनुकुलं

जयतु जयतु संस्कृतम्, जयतु जयतु मनुकुलम् ॥ ३॥

                लेखक - मञ्जुनाथ शर्मा

मम माता देवता

 

मम माता देवता ।

मम माता देवता ॥

 

अतिसरला, मयि मृदुला

गृह कुशला, सा अतुला ॥ १॥

 

पाययति दुग्धं, भोजयति भक्तं

लालयति नित्यं, तोषयति चित्तम् ॥ २॥

 

सायङ्काले नीराजयति

पाठयति च मां शुभङ्करोति

॥ श्लो ॥ शुभं कुरु त्वं कल्याणम् आरोग्यं धनसम्पदः ।

दुष्टबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते ॥

पाठयति च मां शुभङ्ककरोति ॥ ३॥

 

रात्रौ अङ्के मां स्वापयति

मधु मधु मधुरं गीतं गायति

आ आ आ आ आ ॥ ४॥

                लेखक- श्री ल.म. चक्रदेवः

अग्रे चल अग्रे चल

 

अग्रे चल, अग्रे चल !

निश्चिन्तो रिपुकुपितः सज्जश्चल पौरुषभानो ।

अग्रे चल, अग्रे चल, अग्रे चल, सैनिकबन्धो ॥ ध्रु०॥

 

बलं त्वदीयं हस्तिदुर्लभं

युद्धकौशलं व्याघ्रजयकरं

शौर्यं नितरां लज्जितसिंहं

चित्रं तव चिन्तितमपि नामयते धैर्यसुमेरो ॥ १॥

 

स्वेषां चिन्तां मा कार्षीस्त्वं

चितां परेषां रचय केवलं

रक्षिष्यामो मुदा त्वज्जनं

विस्मरेम स्वप्नेऽपि न वचनं स्वं सुकीर्तिसिन्धो ॥ २॥

 

तव पत्नी नः अग्रजपत्नी

जननी नान्या, निजैव जननी

सुतः सुता ते नो भाग्यखनी

रिपुनाशादपरं ते मनसि मास्तु आप्तजनमृदो ॥ ३॥

 

राष्ट्रस्यायं ममापकर्ता

इमं मूलतः अस्मि निहन्ता

अहं जीविता अयमेको वा

रणे रणे घोषस्तव उद्गच्छतु मानिजनेन्दो ॥ ४॥

 

शत्रुं दग्धुं वाञ्छच्चित्तं

दष्टे ओष्ठे तप्तं रक्तं

स्फुरिते बाहौ वलयं सक्तं

जयो जयो नियतस्तव जयो जयो भारतसूनो ॥ ५॥

लेखक-  अशोक अकलूजकर

जयतात् संस्कृतवाणी

जयतात् संस्कृतवाणी मधुरा

भवतात् विश्व-जनादरणीया

मञ्जुलभाषिणी

चारुविलासिनी

कलरव-रम्यधुनी ॥

 

पावन-मुनिजन-कुञ्ज-विहारिणी

सुमनोमन्दिर-लास्य-विधायिनी

अनुपमसुन्दरी ललितकलावनी

वल्मीकभवादि-कवीन्द्रखनी

ज्ञानप्रदायिनी

रसिकविलासिनी

घनविपदुपशमनी ॥१॥

 

सत्य-शान्ति-शम-दमोपदेशिनी

धर्मकर्मसु धैर्यप्रचोदिनी

नीरसभुवने नवरसपूरिणी

सपदि जनानां तापनिवारिणी

कलिमलहारिणी

भवजलतारिणी

सरसिजभवरमणी ॥२॥

लेखकः- गु. गणपय्यहोळ्ळ:

भज भारतदेशम्

 

बालचर ! भज भारत देशं

भारत देशं भज सविशेषं, त्यज रागद्वेषम् ।

बालचर, भज भारत देशम् ।

सहज ललामं, शोभा-धामं, महि-मण्डल-भूषं

बुधवर - वृन्दैः सुरनर - वन्द्यैः सुविहित - शुश्रूषं

बालचर, भज भारत देशम् ।

सुखद-समीरे सुर-सरि-तीरे कानन-घन-कुञ्जे

दिशि दिशि प्रान्ते, रम्य प्रशान्ते, पावनता-पुञ्जे

बालचर, भज भारत देशम् ।

शुचि हिम-निलये, सुरभित मलये सुहरित-गिरि विन्ध्ये

सुकृत-प्रभूते, प्रकृति प्रसूते, अविकृत, अविनिन्द्ये

बालचर, भज भारत देशम् ।

भज स्वावश्यं, त्यज आलस्य, व्रज शुभ-पन्थानं

त्यज अभिमानं, व्रज म्रियमाणं, भज-सेवा-स्थानं

बालचर, भज भारत देशम् ।

भारत - भाग्यं, गत - वैराग्यं, कुरु स्ववशीभूतं

भू - साम्राज्यं, कुरु अविभाज्यं, शुचि - सेवा-पूतम

बालचर, भज भारत देशम् ।

         लेखकः - श्री श्रीधर पाठकः