लघुसिद्धान्तकौमुदी (क्रयादिप्रकरणम्)


अथ क्रयादयः

डुक्रीञ् द्रव्‍यविनिमये ।। १ ।।
६८७ क्रयादिभ्‍यः श्‍ना
शपोऽपवादः । क्रीणाति । ई हल्‍यघोः । क्रीणीतः । श्‍नाभ्‍यस्‍तयोरातः । क्रीणन्‍ति । क्रीणासि । क्रीणीथः । क्रीणीथ । क्रीणामि । क्रीणीवः । क्रीणीमः । क्रीणीते । क्रीणाते । क्रीणते । क्रीणीषे । क्रीणाथे । क्रीणीध्‍वे । क्रीणे । क्रीणीवहे । क्रीणीमहे । चिक्राय । चिक्रियतुः । चिक्रियुः । चिक्रयिथचिक्रेथ । चिक्रिय । चिक्रिये । क्रेता । क्रेष्‍यतिक्रेष्‍यते । क्रीणातुक्रीणीतात् । क्रीणीताम् । अक्रीणात्अक्रीणीत । क्रीणीयात्क्रीणीत । क्रीयात्क्रेषीष्‍ट । अक्रैषीत्अक्रेष्‍यत ।। प्रीञ् तर्पणे कान्‍तौ च ।। २ ।। प्रीणातिप्रीणीते ।। श्रीञ् पाके ।। ३ ।। श्रीणातिश्रीणीते ।। मीञ् हिंसायाम् ।। ४ ।।
६८८ हिनुमीना
उपसर्गस्‍थान्निमित्तात्‍परस्‍यैतयोर्नस्‍य णः स्‍यात् । प्रमीणातिप्रमीणीते । मीनातीत्‍यात्‍वम् । ममौ । मिम्‍यतुः । ममिथममाथ । मिम्‍ये । माता । मास्‍यति । मीयात्मासीष्‍ट । अमासीत् । अमासिष्‍टाम् । अमास्‍त ।। षिञ् बन्‍धने ।। ५ ।। सिनातिसिनीते । सिषायसिष्‍ये । सेता ।। स्‍कुञ् आप्‍लवने ।। ६ ।।
६८९ स्‍तन्‍भुस्‍तुन्‍भुस्‍कन्‍भुस्‍कुन्‍भुस्‍कुञ्भ्‍यः श्‍नुश्‍च
चात् श्‍ना । स्‍कुनोतिस्‍कुनाति । स्‍कुनुतेस्‍कुनीते । चुस्‍कावचुस्‍कुवे । स्‍कोता । अस्‍कौषीत्अस्‍कोष्‍ट ।। स्‍तन्‍भ्‍वादयश्‍चत्‍वारः सौत्राः । सर्वे रोधनार्थाः परस्‍मैपदिनः ।।
६९० हलः श्‍नः शानज्‍झौ
हलः परस्‍य श्‍नः शानजादेशः स्‍याद्धौ परे । स्‍तभान ।।
६९१ जृस्‍तन्‍भुम्रुचुम्‍लुचुग्रुचुग्‍लुचुग्‍लुञ्चुश्विभ्‍यश्‍च
च्‍लेरङ् वा स्‍यात् ।।
६९२ स्‍तन्‍भेः
स्‍तन्‍भेः सौत्रस्‍य सस्‍य षः स्‍यात् । व्‍यष्‍टभत् । अस्‍तम्‍भीत् ।। युञ् बन्‍धने ।। ७ ।। युनातियुनीते । योता ।। क्‍नूञ् शब्‍दे ।। ८ ।। क्‍नूनातिक्‍नूनीते ।। द्रूञ् हिंसायाम् ।। ९ ।। द्रूणातिद्रूणीते ।। दॄ विदारणे ।। १० ।। दृणातिदृणीते ।। पूञ् पवने ।। ११ ।।
६९३ प्‍वादीनां ह्रस्‍वः
पूञ् लूञ् स्‍तॄञ् कॄञ् वॄञ् धूञ् शॄ पॄ वॄ भॄ मॄ दॄ जॄ झॄ धॄ नॄ कॄ ॠ गॄ ज्‍या री ली व्‍ली प्‍लीनां चतुर्विंशतेः शिति ह्रस्‍वः । पुनातिपुनीते । पविता ।। लूञ् छेदने ।। १२ ।। लुनातिलुनीते ।। स्‍तॄञ् आच्‍छादने ।। १३ ।। स्‍तृणाति । शर्पूर्वाः खयः । तस्‍तार । तस्‍तरतुः । तस्‍तरे । स्‍तरीता । स्‍तरिता । स्‍तृणीयात्स्‍तृणीत । स्‍तीर्यात् ।।
६९४ लिङि्सचोरात्‍मनेपदेषु
वृङ्वृञ्भ्‍यामॄदन्‍ताच्‍च परयोर्लिङि्सचोरिड् वा स्‍यात्तङि ।।
६९५ न लिङि
वॄत इटो लिङि न दीर्घः । स्‍तरिषीष्‍ट । उश्‍चेति कित्त्वम् । स्‍तीर्षीष्‍ट । सिचि च परस्‍मैपदेषु । अस्‍तारीत् । अस्‍तारिष्‍टाम् । अस्‍तारिषुः । अस्‍तरीष्‍टअस्‍तरिष्‍टअस्‍तीष्‍र्ट ।। कृञ् हिंसायाम् ।। १४ ।। कृणातिकृणीते । चकारचकरे ।। वृञ् वरणे ।। १५ ।। वृणातिवृणीते । ववारववरे । वरितावरीता । उदोष्‍ठ्यत्‍युत्त्वम् । वूर्यात् । वरिषीष्‍टवूर्षीष्‍ट । अवारीत् । अवारिष्‍टाम् । अवरिष्‍टअवरीष्‍टअवूष्‍र्ट ।। धूञ् कम्‍पने ।। १६ ।। धुनातिधुनीते । धविताधोता । अधावीत् । अधविष्‍टअधोष्‍ट ।। ग्रह उपादाने ।। १७ ।। गृह्‍णातिगृह्‍णीते । जग्राहजगृहे ।।
६९६ ग्रहोऽलिटि दीर्घः
एकाचो ग्रहेर्विहितस्‍येटो दीर्घो न तु लिटि । ग्रहीता । गृह्‍णातु । हलः श्‍नः शानज्‍झाविति श्‍नः शानजादेशः । गृहाण । गृह्‍यात्ग्रहीषीष्‍ट । ह्‍म्‍यन्‍तेति न वृद्धिः । अग्रहीत् । अग्रहीष्‍टाम् । अग्रहीष्‍ट । अग्रहीषाताम् ।। कुष निष्‍कर्षे ।। १८ ।। कुष्‍णाति । कोषिता ।। अश भोजने ।। १९ ।। अश्‍नाति । आश । अशिता । अशिष्‍यति । अश्‍नातु । अशान ।। मुष स्‍तेये ।। २० ।। मोषिता । मुषाण ।। ज्ञा अवबोधने ।। २१ ।। जज्ञौ ।। वृङ् संभक्तौ ।। २२ ।। वृणीते । ववृषे ।। ववृढ्वे । वरितावरीता । अवरीष्‍टअवरिष्‍टअवृत ।।
इति क्रयादयः ।। ९ ।।

Share:

कोई टिप्पणी नहीं:

टिप्पणी पोस्ट करें

लोकप्रिय पोस्ट

ब्लॉग की सामग्री यहाँ खोजें।

लेखानुक्रमणी

जगदानन्द झा. Blogger द्वारा संचालित.

मास्तु प्रतिलिपिः

इस ब्लॉग के बारे में

संस्कृतभाषी ब्लॉग में मुख्यतः मेरा
वैचारिक लेख, कर्मकाण्ड,ज्योतिष, आयुर्वेद, विधि, विद्वानों की जीवनी, 15 हजार संस्कृत पुस्तकों, 4 हजार पाण्डुलिपियों के नाम, उ.प्र. के संस्कृत विद्यालयों, महाविद्यालयों आदि के नाम व पता, संस्कृत गीत
आदि विषयों पर सामग्री उपलब्ध हैं। आप लेवल में जाकर इच्छित विषय का चयन करें। ब्लॉग की सामग्री खोजने के लिए खोज सुविधा का उपयोग करें

संस्कृतसर्जना वर्ष 1 अंक 2

संस्कृतसर्जना वर्ष 1 अंक 3

Sanskritsarjana वर्ष 2 अंक-1

संस्कृतसर्जना वर्ष 1 अंक 1

समर्थक एवं मित्र

सर्वाधिकार सुरक्षित

विषय श्रेणियाँ

ब्लॉग संग्रह

Recent Posts

लेखाभिज्ञानम्

अंक (1) अभिनवगुप्त (1) अलंकार (3) आचार्य (1) आधुनिक संस्कृत (1) आधुनिक संस्कृत गीत (1) आधुनिक संस्कृत साहित्य (3) आम्बेडकर (1) उत्तर प्रदेश संस्कृत संस्थान (1) उत्तराखंड (1) ऋग्वेद (1) ऋतु (1) ऋषिका (1) कणाद (1) करक चतुर्थी (1) करण (2) करवा चौथ (1) कर्मकाण्ड (33) कामशास्त्र (1) कारक (1) काल (3) काव्य (6) काव्यशास्त्र (12) काव्यशास्त्रकार (1) कुमाऊँ (1) कूर (1) कूर्मांचल (1) कृदन्त (3) कोजगरा (1) कोश (2) गंगा (1) गया (1) गाय (1) गीतकार (1) गीति काव्य (1) गुरु (1) गृह कीट (1) गोविन्दराज (1) ग्रह (1) चरण (1) छन्द (4) छात्रवृत्ति (1) जगत् (1) जगदानन्द झा (3) जगन्नाथ (1) जीवनी (3) ज्योतिष (13) तकनीकि शिक्षा (1) तद्धित (10) तिङन्त (11) तिथि (2) तीर्थ (3) दर्शन (11) धन्वन्तरि (1) धर्म (1) धर्मशास्त्र (12) नक्षत्र (3) नाटक (2) नाट्यशास्त्र (2) नायिका (2) नीति (2) पक्ष (1) पतञ्जलि (3) पत्रकारिता (4) पत्रिका (6) पराङ्कुशाचार्य (2) पाण्डुलिपि (2) पालि (3) पुरस्कार (13) पुराण (2) पुरुषार्थोपदेश (1) पुस्तक (2) पुस्तक संदर्शिका (1) पुस्तक सूची (14) पुस्तकालय (5) पूजा (1) प्रत्यभिज्ञा शास्त्र (1) प्रशस्तपाद (1) प्रहसन (1) प्रौद्योगिकी (1) बिल्हण (1) बौद्ध (6) बौद्ध दर्शन (2) ब्रह्मसूत्र (1) भरत (1) भर्तृहरि (2) भामह (1) भाषा (1) भाष्य (1) भोज प्रबन्ध (1) मगध (3) मनु (1) मनोरोग (1) महाविद्यालय (1) महोत्सव (2) मुहूर्त (2) योग (6) योग दिवस (2) रचनाकार (3) रस (1) राजभाषा (1) रामसेतु (1) रामानुजाचार्य (4) रामायण (1) राशि (1) रोजगार (2) रोमशा (1) लघुसिद्धान्तकौमुदी (45) लिपि (1) वर्गीकरण (1) वल्लभ (1) वाल्मीकि (1) विद्यालय (1) विधि (1) विश्वनाथ (1) विश्वविद्यालय (1) वृष्टि (1) वेद (2) वैचारिक निबन्ध (22) वैशेषिक (1) व्याकरण (15) व्यास (2) व्रत (2) व्रत कथा (1) शंकाराचार्य (2) शरद् (1) शैव दर्शन (2) संख्या (1) संचार (1) संस्कार (19) संस्कृत (16) संस्कृत आयोग (1) संस्कृत गीतम्‌ (9) संस्कृत पत्रकारिता (2) संस्कृत प्रचार (1) संस्कृत लेखक (1) संस्कृत वाचन (1) संस्कृत विद्यालय (3) संस्कृत शिक्षा (4) संस्कृतसर्जना (5) सन्धि (3) समास (6) सम्मान (1) सामुद्रिक शास्त्र (1) साहित्य (2) साहित्यदर्पण (1) सुबन्त (7) सुभाषित (3) सूक्त (3) सूक्ति (1) सूचना (1) सोलर सिस्टम (1) सोशल मीडिया (2) स्तुति (2) स्तोत्र (10) स्त्रीप्रत्यय (1) स्मृति (11) स्वामि रङ्गरामानुजाचार्य (2) हास्य (1) हास्य काव्य (1) हुलासगंज (2) Devnagari script (2) Dharma (1) epic (1) jagdanand jha (1) JRF in Sanskrit (Code- 25) (3) Kahani (1) Library (1) magazine (1) Mahabharata (1) Manuscriptology (2) Pustak Sangdarshika (1) Sanskrit (2) Sanskrit language (1) sanskrit saptaha (1) sanskritsarjana (3) sex (1) Student Contest (1) UGC NET/ JRF (4)